Help, … mijn echtgenote heeft schulden gemaakt!
Mei 2010 Casus Mevrouw Koopgraag en de heer De Klos zijn gehuwd in gemeenschap van goederen, dat wil zeggen zonder het maken van huwelijkse voorwaarden. Mevrouw maakt zonder dat haar man daar van weet veel schulden. Op het moment dat de man hier achter komt is dat voor hem reden het huwelijk te willen ontbinden. De echtscheidingsprocedure wordt aanhangig gemaakt. De echtelijke woning wordt verkocht. Nog voordat de echtscheiding is uitgesproken en vlak voordat de (voormalige) echtelijke woning aan de koper bij de notaris geleverd zou gaan worden komt mevrouw Koopgraag te overlijden. Het is haar allemaal teveel geworden. Ook de heer De Klos werd gegrepen door het onverwachte overlijden van zijn aanstaande ex-echtgenote. Bovendien werd van hem en mevrouw Koopgraag verwacht dat zij bij de notaris verschenen om de woning te leveren aan de kopers. De heer De Klos vraagt advies aan de notaris die de levering van de woning zou verzorgen. De notaris stelt hem gerust. Hij adviseert en verzoekt de heer De Klos een volmacht te tekenen waarmee de medewerkers van de notaris de heer De Klos kunnen vertegenwoordigen bij de levering van de woning. De notaris en zijn medewerkers zullen alles in orde brengen, zodat de heer De Klos zich kan toeleggen op de niet zakelijke gevolgen van het overlijden van mevrouw Koopgraag. Had de heer De Klos maar niet vertrouwt op dit advies van de notaris. Het komt hem duur te staan.De erfrechtelijke kant
De heer De Klos is enig erfgenaam van zijn overleden echtgenote. Hij heeft de keuze om de nalatenschap zuiver te aanvaarden, beneficiair te aanvaarden of te verwerpen. Vanwege de grote hoeveelheid van schulden ligt het niet voor de hand om de nalatenschap zuiver te aanvaarden. Het ligt veel meer voor de hand om de nalatenschap te verwerpen of beneficiair te aanvaarden.
Het ondertekenen van de volmacht (op verzoek en advies van de notaris) en de gebruikmaking daarvan door de medewerkers van de notaris wordt echter aangemerkt als een daad van zuivere aanvaarding. De heer De Klos is als gevolg daarvan aansprakelijk voor alle schulden die mevrouw Koopgraag heeft gemaakt. De handtekening onder de door de notaris opgemaakte volmacht en de gebruikmaking daarvan komt hem ongewild duur te staan.
Huwelijksvermogensrecht
Zou het anders zijn gegaan ingeval de heer De Klos de nalatenschap zou hebben verworpen? Partijen waren immers gehuwd in gemeenschap van goederen. Men denkt al snel dat die omstandigheid in alle gevallen een aansprakelijkheid voor alle echtenoten met zich mee brengt. Onze wetgever heeft dat echter anders geregeld.
In artikel 102 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek is geregeld dat na de ontbinding van de gemeenschap ieder van de echtgenoten voor het geheel aansprakelijk is voor de gemeenschapsschulden waarvoor hij/zij voordien ook aansprakelijk was. Dat wil zeggen voor de schulden die hij/zij zelf is aangegaan of heeft doen laten ontstaan. Dat spreekt voor zich. Voor andere schulden van de gemeenschap, zo valt in genoemde wetsbepaling te lezen, is de betreffende echtgenoot voor de helft aansprakelijk. In het geval van mevrouw Koopgraag en de heer De Klos betekent zulks dat de heer De Klos bij verwerping van de nalatenschap niet voor het geheel maar slechts voor de helft aansprakelijk was voor de schulden die mevrouw Koopgraag tijdens het huwelijk had gemaakt.
Maar de heer De Klos had nog verder kunnen gaan. De gemeenschap van goederen had een negatieve waarde. De heer De Klos had afstand kunnen doen van zijn aandeel in die gemeenschap van goederen als gevolg waarvan hij nog uitsluitend aansprakelijk bleef voor de schulden die hij zelf was aangegaan of tot stand had gebracht. Met gebruikmaking van deze in de wet opgenomen bevoegdheid was hij in het geheel niet aansprakelijk voor de schulden die mevrouw Koopgraag was aangegaan of had veroorzaakt. Wel was hij zijn aandeel in de gemeenschap kwijt. Omdat de gemeenschap nagenoeg uit uitsluitend schulden bestond deed dat hem weinig pijn.
Conclusie
Ingeval iemand trouwt zonder het maken van huwelijkse voorwaarden, dat wil zeggen in gemeenschap van goederen, dan neemt hij het risico aansprakelijkheid te aanvaarden voor schulden waarvan hij of zij het bestaan niet kent. Ingeval een dergelijk huwelijk eindigt als gevolg van echtscheiding of overlijden is het van groot belang deskundig advies in te winnen over de gevolgen. De heer De Klos had niet voorzien dat de in zijn ogen zo onschuldige handtekening op verzoek van de notaris de hiervoor geschetste verstrekkende gevolgen met zich mee kon brengen. De heer De Klos heeft kennelijk niet alleen ten onrechte vertrouwt op de goede bedoelingen van zijn echtgenote maar bovendien ook op het (verkeerde) advies van de notaris.
Mocht u naar aanleiding van het vorenstaande vragen of opmerkingen hebben of behoefte hebben aan advies: de advocaten en (kandidaat)notarissen van Custos Notariaat & Advocatuur staan voor u klaar.