Is de freelanceovereenkomst wel zo "free"?

Kwalificatie rechtsverhouding

Een freelanceovereenkomst kan het beste worden opgesteld als een overeenkomst van opdracht zoals bedoeld in Titel 7, afdeling 1 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Dit voorkomt dat het UWV of de belastingdienst de arbeidsverhouding tussen de freelancer en opdrachtgever reeds bij voorbaat ziet als een arbeidsovereenkomst, waardoor de opdrachtgever (vaak achteraf) sociale premies en loonbelasting moet afdragen, eventueel gevolgd door forse boetes. Om onnodige discussie hierover te voorkomen dient een freelanceovereenkomst in elk geval zoveel mogelijk de zelfstandigheid van de freelancer te benadrukken, bijvoorbeeld door een zo groot mogelijke vrijblijvendheid voor beide partijen of de mogelijkheid voor de freelancer zich te laten vervangen. Ook is het uitermate belangrijk om te voorkomen dat de indruk wordt gewekt dat sprake is van een gezagsverhouding tussen opdrachtgever en freelancer. Met andere woorden, de freelancer moet de opdracht naar eigen inzicht kunnen invullen, ondanks de instructiebevoegdheid van de opdrachtgever zoals bedoeld in artikel 7:402 BW. De opdrachtgever doet er bovendien goed aan van de freelancer een zogenoemde Verklaring Arbeidsrelatie te vragen voordat hij de freelancer een opdracht verstrekt, zodat de juridische status van de inkomsten van de freelancer en dus ook van de rechtsverhouding duidelijk is.

Beëindiging van de freelanceovereenkomst

Een andere obstakel waar opdrachtgevers nog vaak  tegenaan lopen is de beëindiging van de freelanceovereenkomst. Is de overeenkomst voor bepaalde tijd aangegaan zonder dat een tussentijdse opzegmogelijkheid is opgenomen, dan kan de freelancer (met succes) betogen dat tussentijdse beëindiging niet mogelijk is.

Bij beëindiging van een freelanceovereenkomst voor onbepaalde tijd kan de opdrachtgever altijd opzeggen, in beginsel vormvrij of zonder opzegtermijn. Als sprake is van een opzegregeling dan mag daar naar redelijkheid gebruik van worden gemaakt, vaak met toepassing van een opzegtermijn. Ook als de overeenkomst geen opzegtermijn bevat, dan speelt de redelijkheid en billijkheid een rol, in die zin dat bijvoorbeeld het abrupt verbreken van een langdurig contract daarmee in strijd kan zijn en de freelancer schadevergoeding kan vorderen. Als sprake is van een bestendige, langdurige reeks van contracten kan er een duurovereenkomst ontstaan die alleen kan worden beëindigd met inachtneming van een redelijke opzegtermijn en/of toekenning van een redelijke vergoeding. 

Ook heeft de opdrachtgever, hoewel men dat in eerste instantie niet zal verwachten, onder bepaalde omstandigheden voor de opzegging van een freelanceovereenkomst een vergunning van het UWV Werkbedrijf nodig. Een opzegvergunning is vereist als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

1. De freelancer moet de arbeid persoonlijk verrichten en mag zich niet laten vervangen;
2. De freelancer heeft (gedurende de gehele periode waarin hij voor een opdrachtgever werkt) niet meer dan twee opdrachtgevers;
3. De freelancer mag zich niet door meer dan twee anderen laten bijstaan, anders is de freelancer als zelfstandige bezig met eigen personeel;
4. Het werk van de freelancer is geen bijkomstige arbeid.

Zegt de opdrachtgever op zonder vergunning, dan is in beginsel sprake van een aantastbare opzegging en kan de freelancer doorbetaling van loon vorderen.

Het voorgaande is overigens geen reden om niet met freelancers in zee te gaan. Wél om de rechtsverhouding met de freelancers goed te regelen met een goed opgestelde freelanceovereenkomst. Voor meer informatie hierover kunt u contact opnemen met de heer mr. R.L.J.J. Vereijken van de Sectie Arbeidsrecht. Hij is bereikbaar op telefoonnummer (040) 2679992. U kunt hem ook een e-mail sturen.