Bestemmingsplan reëel gevaar voor webwinkels
Januari 2012 Webwinkels kunnen maar beter eens goed bezien of hun activiteit wel past binnen het bestemmingsplan van de gemeente waarin zij zijn gevestigd. Een recente uitspraak van de Rechtbank 's-Hertogenbosch doet de spreekwoordelijke alarmbellen weer rinkelen.In 2011 heeft Thuiswinkel.org, de belangenorganisatie van webwinkels in Nederland, al eens zorgen geuit over het lot van de webwinkel naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State. In die uitspraak oordeelde de Raad van State dat het niet was toegestaan een online fietsenshop vanuit de woning te exploiteren, omdat dit in strijd was met het vigerende bestemmingsplan. In tegenstelling tot de webwinkelier was de Raad van State van mening dat er wel sprake was van detailhandel omdat sprake was van zogenoemde "ruimtelijke uitstraling". De winkel was op gezette tijden open, op afspraak voor publiek geopend, er was een behoorlijke voorraad fietsen die deels voor de verkoop was uitgestald.
In de uitspraak van 27 december 2011 oordeelde de Rechtbank 's-Hertogenbosch vergelijkbaar in een beroepsprocedure die de Slijtersunie was gestart tegen gemeente Schijndel. De gemeente had het verzoek van de Slijtersunie om handhavend op te treden tegen een webwinkel voor alcoholhoudende dranken afgewezen. De Slijtersunie was van mening dat de vestiging van de internetslijterij op het bedrijventerrein - volgens haar detailhandel - in strijd was met het bestemmingsplan.
De gemeente was van mening dat zij de internetslijterij terecht een vergunning had verstrekt om zich te vestigen op een bedrijventerrein omdat dit volgens haar niet kwalificeerde als detailhandel nu geen sprake was van een fysiek aanwezige winkel. De Slijtersunie zag dat anders en ageerde tegen dit besluit. De rechtbank oordeelde ten faveure van de Slijtersunie. Volgens de rechtbank was inderdaad sprake van met het bestemmingsplan strijdige detailhandel. De rechtbank overweegt:
"dat op de bedrijfslocatie aan de Lorentzweg 1 te Schijndel via webwinkels goederen ten verkoop aan particulieren worden aangeboden, de via deze webwinkels gedane bestellingen worden geaccepteerd, de betaling van deze goederen wordt gecontroleerd, de bestelde goederen worden verzameld, verpakt, verzendgereed gemaakt en ter verzending aangeboden. Daarmee is sprake van detailhandel."
Wijnand Jongen van Thuiswinkel.org geeft in reactie op de uitspraak van de rechtbank aan dat dit niet alleen schadelijk is voor de betreffende webshop maar voor de hele sector in Nederland. De afgelopen jaren is het aantal webwinkels explosief gestegen (circa 37.500 in drie jaar tijd). Interessant gegeven is dat uit een recent groot onderzoek van ABN-AMRO blijkt dat (uitsluitend) online winkelen zijn beste tijd heeft gehad. ABN-AMRO waarschuwt dat internetshoppen de komende jaren met 15% zal dalen en vreest voor veel webshops als deze niet ook een fysieke winkel ernaast exploiteren.
De gevolgen van de uitspraak kunnen groot en divers zijn. In potentie loopt elke webwinkel in Nederland - of deze nu is gevestigd op een bedrijventerrein, een zolderkamer of in een garage - het gevaar dat de exploitatie daarvan in strijd is met het aldaar vigerende bestemmingsplan. Dat zal steeds aan de hand van de specifieke situatie moeten worden bekeken. En daarmee bestaat ook het gevaar dat de gemeente zal kunnen overgaan tot handhaving (onder verbeurte van een dwangsom), al dan niet op verzoek van omwonenden (of brancheorganisaties die de concurrentie van webwinkels willen tegengaan.....).
Betekent dit nu dat elke webwinkel maar op de kortst mogelijke termijn moet gaan verhuizen? Dat lijkt wel erg kort door de bocht, maar de webwinkelier dient zich wel te realiseren dat hij een reëel risico als voormeld loopt als hij in strijd met het bestemmingsplan handelt. Hij doet er in elk geval goed aan om met voorgaande uitspraken in het achterhoofd aandachtig te bekijken of hij al dan niet in overeenstemming met het bestemmingsplan handelt. Dat zal van geval tot geval specifiek moeten worden bekeken. En als sprake is van strijd met het bestemmingsplan zal de ondernemer een afweging moeten maken wat te doen. Gemeenten doen er echter ook goed aan om hun (verouderde) bestemmingsplannen te bezien in het licht van deze moderne manier van zakendoen. Het laatste lijkt een meer voor de hand liggende en structurele oplossing voor dit hedendaagse probleem en fenomeen. Onverkorte en ongenuanceerde handhaving van de huidige visie op de webwinkel in het kader van bestemmingsplannen zal ongetwijfeld leiden tot problemen van diverse aard, zowel in sociaal-maatschappelijk als sociaal-economisch perspectief.